Keçecizâde İzzet Molla

1786'da İstanbul'un Samatya semtinde, Canbaziye mahallesinde doğdu. Bursa müfettişliği (1809), mahkeme kâtipliği, Galata kadılığı (1820), Mekke ve İstanbul kadılıkları gibi çeşitli görevlerde bulundu.

Hâlet Efendi'ye olan bağlılığı nedeniyle 1823'te Keşan'a sürgün edildi. Osmanlı-Rus Savaşı'na karşı çıkması üzerine 1828'de bu kez Sivas'a sürgün edildi.

Ağustos 1829'da (Safer 1245) Sivas'ta, 43 yaşındayken vefat etti.

Keskin bir zekâya ve tasavvufî bir ruha sahip olduğu belirtilen İzzet Molla, klasik Divan geleneğinin gerileme dönemini temsil eder; şiirlerinde kafiye ve tema bakımından özgünlük, dil bakımından ise sadelik öne çıkar, süse kaçmaktan kaçınmıştır.

Mevlevîliğin güçlü etkisi altında kalan İzzet Molla, geleneksel nazım kalıpları içinde çalışmayı sürdürmüştür.

Dîvân-ı Bahâr-ı Efkâr — gençlik dönemi şiirlerini içerir. Dîvân-ı Hazân-ı Âsâr — Sivas sürgünü döneminde yazdığı daha olgun şiirleri toplar.

Gülşen-i Aşk— 27 yaşındayken, Şeyh Gâlib'in Hüsn ü Aşk'ına nazîre olarak yazdığı tasavvufî bir mesnevidir.

Mihnet-keşân — Keşan sürgününde çektiği sıkıntıları anlatan, toplumsal hicivle örülü otobiyografik bir eserdir.

Mensur eserleri arasında babasının hayatını anlatan Devhatü'l-mehâmid fî tercemeti'l-vâlid (1811), Şerh-i Elgāz-ı Râgıb Paşa ve devlet maliyesi ile savaş karşıtlığı üzerine yazdığı lâyihalar bulunmaktadır.

1. Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılması üzerine söylediği beytinden

Koyup kaldırmadan ikide birde
Kazan devrildi söndürdü ocağı

Yaklaşık anlamıyla: “Ortadan kaldırılmadan, ikide birde kazan devrildi ve ocağı söndürdü.” Beyit, Yeniçeri Ocağı'nın 1826'da kaldırılışını, ocağın geleneksel simgesi olan kazan imgesi üzerinden anlatan, döneminin siyasi olaylarına dair ince bir yorumdur.

2. Mihnet-keşân'dan, sürgün dönüşünde İstanbul'a duyduğu şaşkınlığı anlatan bir beyitten

Şehr-i İstanbul mu bu ya başka bir dünya mıdır
Yoksa evvel gördüğüm bir korkulu rü'yâ mıdır

Yaklaşık anlamıyla: “Bu, İstanbul şehri mi yoksa başka bir dünya mıdır? Yoksa daha önce gördüğüm korkulu bir rüya mıdır?” Keşan sürgününden dönüşünü anlatan otobiyografik eseri Mihnet-keşân'dan alınan bu beyit, sürgün sonrası İstanbul'a duyulan hem özlem hem de yabancılaşma duygusunu içten bir şaşkınlıkla dile getirir.

• Doğum-ölüm: 1786, İstanbul – Ağustos 1829, Sivas
• Dönem: 19. yüzyıl başı
• Görevleri: Bursa müfettişliği, Galata kadılığı, Mekke ve İstanbul kadılıkları
• Bilinen yönü: Klasik Divan geleneğinin son büyük temsilcilerinden; Şeyh Gâlib etkili
• Eserleri: Dîvân-ı Bahâr-ı Efkâr, Dîvân-ı Hazân-ı Âsâr, Gülşen-i Aşk, Mihnet-keşân

Naci Okçu, “İzzet Molla, Keçecizâde”, TDV İslâm Ansiklopedisi, islamansiklopedisi.org.tr/izzet-molla-kececizade (erişim: 2026). Mihnet-keşân beyti, isamveri.org'da yayımlanan Ramazan Korkmaz'ın “Keçecizâde İzzet Molla (Hayatı-Sanatı-Edebî Kişiliği)” başlıklı akademik makalesinden alınmıştır.