Hoca Dehhânî'den Seçme Beyitler
Bu bölümde Hoca Dehhânî'nin divanından seçilmiş beyitler, günümüz Türkçesiyle açıklanmakta; beyitlerde geçen önemli kelimeler, mazmunlar ve klasik edebiyatın sembol dünyası tanıtılmaktadır.
I. Bahar ve Gül Âlemi
1. Baharın Gelişi
Ṣun iy sāḳī güle güle bize ol ravḥ-ı reyḥānı
Ki gül yine bezemişdür bugün ṣaḥn-ı gülistānı
Günümüz Türkçesi:
Ey sâkî, bize neşeyle o reyhan kokulu ferahlığı sun; çünkü bugün gül, gül bahçesinin meydanını yeniden süslemiştir.
Bilge Wiki Notu:
Beyitte baharın gelişi, gül ve sâkî üzerinden anlatılır. Tabiat bir işret meclisi gibi düşünülmüştür.
İlgili Kelimeler: sâkî • gül • gülistan • reyhan • bahar
Kaynak: Hoca Dehhânî Divanı, Metin, s. 68
2. Leylâ ile Mecnun
Cemāl-i ṣūret-i Leylī kelāmın virdi Mecnūna
Ki bülbül göge irürdi bu dem derdinden efġānı
Günümüz Türkçesi:
Leylâ'nın güzelliği Mecnun'a söz söyletti; bülbül bile o anda derdinden feryadını göğe ulaştırdı.
Bilge Wiki Notu:
Leylâ ile Mecnun kıssası üzerinden aşkın insanı konuşturması ve feryada sürüklemesi anlatılır.
İlgili Kelimeler: Leylâ • Mecnun • bülbül • efgân • aşk
Kaynak: Hoca Dehhânî Divanı, Metin, s. 68
3. Bülbül ve Davud'un Nağmesi
ʿAceb degül eger bülbül ḳılursa naġme-i Dāvūd
Ki gül üstine dutmışdur sögüd çetr-i Süleymānı
Günümüz Türkçesi:
Bülbül Davud'un nağmesini söylerse buna şaşılmaz; çünkü söğüt, gülün üzerine Süleyman'ın çadırını kurmuştur.
Bilge Wiki Notu:
Hz. Davud'un güzel sesi ve Hz. Süleyman'ın hükümdarlığı tabiat tasviriyle birleştirilmiştir.
İlgili Kelimeler: bülbül • Davud • Süleyman • çetr • söğüt
Kaynak: Hoca Dehhânî Divanı, Metin, s. 68
4. Yusuf ile Yakup
Çü Yūsuf Mıṣr şehrinde ʿazīz oldı gül ü bülbül
Uş ider gice vü gündüz fiġān çün pīr-i Kenʿānī
Günümüz Türkçesi:
Yusuf Mısır'da aziz olunca, gül ile bülbül Kenanlı ihtiyar Yakup gibi gece gündüz feryat eder.
Bilge Wiki Notu:
Ayrılık ve özlem, Yusuf ile Yakup kıssası üzerinden kurulmuştur.
İlgili Kelimeler: Yusuf • Mısır • Yakup • Kenan • figân
Kaynak: Hoca Dehhânî Divanı, Metin, s. 68
5. Aşkın Oku
Eger oḳ urmadısa gül yine bülbül yüregine
Niçün ḳana bulaşupdur serāser şöyle peykānı
Günümüz Türkçesi:
Eğer gül bülbülün yüreğine ok atmadıysa, okunun ucu neden baştan başa kana bulanmıştır?
Bilge Wiki Notu:
Gül ve bülbül ilişkisi, âşığın yaralanması ve sevgilinin eziyeti üzerinden anlatılır.
İlgili Kelimeler: gül • bülbül • ok • peykân • aşk yarası
Kaynak: Hoca Dehhânî Divanı, Metin, s. 68
Literatür Notu
Bu sayfadaki beyitler, Ersen Ersoy ve Ümran Ay tarafından hazırlanan Hoca Dehhânî Divanı adlı eserin Metin bölümünden seçilmiştir.
Kaynak: Ersen Ersoy, Ümran Ay (haz.), Hoca Dehhânî Divanı, Türkiye Bilimler Akademisi, Ankara, 2017.